یک مطالعه جدید بینالمللی بار دیگر پیوند میان اختلال خواب و سلامت مغز را برجسته کرده است. پژوهشگران با بررسی بزرگسالان ۴۰ تا ۷۷ ساله دریافتند کسانی که آپنه انسدادی خواب درماننشده دارند، در آزمونهای شناختی و حافظه عملکرد ضعیفتری از خود نشان میدهند و خطر ابتلای آنها به زوال عقل بهطور قابل توجهی بیشتر است.
تفاوت محسوس با درمان بهموقع
نکته امیدوارکننده این پژوهش آن است که مدیریت صحیح آپنه خواب، تصویر را کاملاً تغییر میدهد. به نوشته مدیسن نت، بزرگسالانی که آپنه خود را تحت کنترل درآورده بودند، نتایج بهتری در آزمونهای عملکرد مغزی کسب کردند؛ نتیجهای که نشان میدهد این اختلال برخلاف بسیاری از عوامل خطر دیگر، قابل اصلاح است.
آپنه انسدادی خواب وضعیتی است که در آن راه هوایی در طول خواب تا حدی منقبض یا باریک میشود و همین امر به خروپف و اختلال در تنفس منجر میشود. پزشکان سالهاست به این گمانهزنی کردهاند که این شرایط میتواند در بروز زوال عقل نقش داشته باشد، چراکه جریان اکسیژن به مغز را مختل میکند و چرخه طبیعی خواب را برهم میزند.
کنترل عوامل مخدوشکننده
یکی از چالشهای مطالعات پیشین این بود که افراد مبتلا به آپنه انسدادی خواب اغلب عوامل خطر دیگری برای زوال عقل نیز دارند؛ از جمله چاقی، فشار خون بالا و کلسترول بالا. به همین دلیل تشخیص اینکه کدام عامل بیشترین سهم را در افت حافظه و مهارتهای تفکر دارد، دشوار است.
در این مطالعه اما محققان با کنترل آماری این عوامل خطر، توانستند نقش مستقل آپنه خواب را جدا کنند. یافتهها نشان داد حتی وقتی سایر خطرها حذف میشوند، آپنه انسدادی خواب همچنان با کاهش شناخت و افزایش خطر زوال عقل همراه است.
نقش ژنتیک در خطر زوال عقل
پژوهشگران همچنین به بررسی تأثیر آلل APOE e۴ پرداختند؛ ژنی که خطر ابتلا به آلزایمر را افزایش میدهد. نتیجه جالب توجه این بود که خطر زوال عقل در افرادی که آپنه انسدادی خواب داشتند، حتی از کسانی که این ژن پرخطر را داشتند اما از آپنه خواب رنج نمیبردند، بیشتر بود.
گابریل عبدالمسیح، نویسنده اصلی این مقاله و دانشجوی دکترای عصبروانشناسی بالینی در دانشگاه موناش استرالیا، در این باره میگوید: «آپنه خواب عارضهای شایع، اغلب تشخیصدادهنشده و بسیار قابل درمان است، اما معمولاً در بحثهای مربوط به خطر زوال عقل نادیده گرفته میشود.»
او افزود: «یافتههای ما نشان میدهد شناسایی و مدیریت آپنه خواب در میانسالی ممکن است فرصتی مهم برای حمایت از سلامت بلندمدت مغز باشد.»
راههای درمان و تشخیص
گزینههای درمانی آپنه انسدادی خواب شامل استفاده از دستگاه فشار مثبت مداوم راه هوایی (CPAP) هنگام خواب، کاهش وزن، اصلاح سبک زندگی و بهرهگیری از دستگاههای دهانی سفارشی است. تشخیص این اختلال نیز از طریق مطالعه خواب انجام میشود.
به باور متخصصان، با توجه به شیوع بالای آپنه خواب و تأثیر مستقیم آن بر سلامت مغز، گنجاندن غربالگری این اختلال در بررسیهای دورهای سلامت، بهویژه برای افراد میانسال، میتواند گامی مؤثر در پیشگیری از زوال عقل در سالهای آینده باشد.
نظرات (0)