پژوهشگران در یک مطالعه جدید به این نتیجه رسیده‌اند که پیروی از رژیم غذایی گیاهی - حتی برای مدت کوتاه - می‌تواند آثار چشمگیری بر سلامت سلول‌ها داشته باشد. به گفته تیم تحقیق، افرادی که تنها یک ماه رژیم وگان را دنبال کردند، در مقایسه با کسانی که رژیم غذایی غنی از گوشت مصرف می‌کردند، تغییراتی در بیان ژن‌های خود تجربه کردند که با التهاب کمتر و پیری آهسته‌تر همراه بود.

شرکت‌کنندگان چگونه انتخاب شدند؟

در این کارآزمایی بالینی، ۴۸ بزرگسال سالم به طور تصادفی به دو گروه تقسیم شدند: گروهی که به مدت یک ماه رژیم وگان گرفتند و گروهی که رژیم غذایی حاوی گوشت فراوان داشتند. هر دو رژیم از نظر کالری تقریباً یکسان طراحی شده بودند تا تأثیر نوع مواد غذایی به تنهایی سنجیده شود.

بررسی بیش از ۸۰۰ هزار نقطه از ژنوم

تیم محققان سپس بیش از ۸۰۰ هزار جایگاه در سراسر ژنوم انسان را بررسی کردند؛ نقاطی که فرآیند «متیلاسیون» در آنها رخ می‌دهد؛ فرآیندی که نقش کلیدی در روشن یا خاموش کردن ژن‌ها دارد. نتیجه این بود که رژیم وگان، سیستم ایمنی را به سمت وضعیت التهابی کمتری سوق داد؛ به طوری که سطح سلول‌های محرک التهاب پایین‌تر و تعداد سلول‌های تنظیم‌کننده پاسخ ایمنی بالاتر رفت.

به گفته محققان، این تغییرات ژنتیکی با محتوای نمونه‌های خون شرکت‌کنندگان همخوانی نزدیکی داشت. افزون بر این، به نظر می‌رسد رژیم گیاهی فعالیت ژن‌های مرتبط با مسیرهای سرطان را کاهش می‌دهد و هم‌زمان فعالیت ژن‌های دخیل در کاهش کلسترول، بهبود پاسخ به انسولین و تقویت ترمیم DNA را افزایش می‌دهد.

نشانه‌های کندشدن پیری بیولوژیک

یکی دیگر از یافته‌های مهم این مطالعه، ارتباط رژیم وگان با کندشدن پیری بیولوژیک در طول دوره یک‌ماهه بود. «جروم مرتنز»، استادیار علوم اعصاب در دانشکده پزشکی دانشگاه کالیفرنیا-سن دیگو و از محققان این پروژه، می‌گوید: «نکته قابل توجه صرفاً این نیست که یک رژیم غذایی بهتر از دیگری عمل کرده؛ بلکه این است که اپی‌ژنوم تنها در چهار هفته به شکلی قابل اندازه‌گیری واکنش نشان داد. این یعنی زیست‌شناسی ما بسیار پویاتر و پاسخگوتر به انتخاب‌های روزمره است از آنچه معمولاً تصور می‌کنیم.»

مرتنز در ادامه توضیح داد که ساعت‌های بیولوژیک مرتبط با خطر بیماری و سلامت کلی به طور مداوم در یک جهت حرکت می‌کردند و این نشان می‌دهد تغییرات غذایی بر مسیرهای مرتبط با سلامت اثر می‌گذارند، نه صرفاً بر گذر زمان.

محدودیت‌ها و چشم‌انداز پژوهش

با این حال، محققان تأکید می‌کنند که این مطالعه حجم نسبتاً کوچکی داشته و تغییرات ژنی مشاهده‌شده ناچیز بوده است؛ بنابراین برای اثبات اینکه رژیم وگان واقعاً بتواند خطر بیماری‌ها را کاهش دهد، به مطالعات بزرگ‌تر و طولانی‌تری نیاز است. با وجود این، یافته‌های فعلی یادآور این نکته‌اند که انتخاب‌های غذایی روزمره می‌توانند در مدت کوتاهی بر سطح مولکولی بدن اثر بگذارند.