چند روزی است خبر توزیع بنزین با قیمت ۸۷ هزار تومان در کشور داغ شده است؛ خبری که هرچند هنوز هیچ مقام مسئولی بهطور رسمی مسئولیت اجرای آن را بر عهده نگرفته، اما جزئیات مطرحشده درباره آن نگرانیهای جدی ایجاد کرده است. بر اساس گمانهزنیهای منتشرشده، قرار است در قالب طرحی جدید، ۶۰ لیتر بنزین با قیمت ۱۵۰۰ تومان، ۵۰ لیتر با قیمت ۳۰۰۰ تومان و ۴۰ لیتر از کارتهای آزاد با قیمت ۵۰۰۰ تومان در اختیار مصرفکنندگان قرار گیرد و بنزین مازاد بر این سهمیهها نیز با قیمتی احتمالی در حدود ۸۷ هزار تومان عرضه شود.
چرا طرح چنین ایدهای خطرناک ارزیابی میشود؟
نکته مهم این است که حتی مطرح کردن چنین ایدهای در شرایط فعلی، از دید ناظران اقدامی پرخطر است. تصمیمگیران باید بدانند که تبعات این تصمیم را نمیتوان به گردن شرایط موجود انداخت و با جمله «مجبور بودیم» مسئله را تمامشده تلقی کرد؛ چراکه جامعه یک بار تجربه چنین «مجبور بودنی» را در سال ۱۳۹۸ داشته است؛ تجربهای که هیچگاه از ذهن ایرانیان پاک نمیشود.
در آن زمان، افزایش ناگهانی قیمت بنزین با توجیهاتی که از نظر بسیاری پذیرفتنی نبود، کشور را با یکی از تلخترین و خونینترین اعتراضات سالهای اخیر روبهرو کرد؛ تصمیمی که هزینههای سنگینی برای کشور و مردم به همراه داشت. حتی رئیسجمهور وقت نیز بعدها با جمله معروف «من هم صبح جمعه فهمیدم» سعی داشت تبعات آن دوران را نپذیرد، اما این تلاشها نتوانست نام او را از آن روزهای پرتنش پاک کند.
تفاوت شرایط امروز با سال ۱۳۹۸
نکته مهمتر این است که شرایط سال ۱۴۰۵ با سال ۱۳۹۸ یکسان نیست؛ از سطح فعلی تورم، فشار معیشتی، کاهش قدرت خرید، موج تعدیل نیروها و ناامنی شغلی گسترده بگیرید تا میلیونها نفری که معیشت خود را به خودرو وابسته کردهاند؛ رانندگان تاکسیهای اینترنتی، پیکها و مشاغل مبتنی بر حملونقل. بنابراین نمیتوان به این سادگی رقم ایرانی بنزین را در کنار رقم جهانی آن قرار داد و درباره نرخی مانند ۸۷ هزار تومان تصمیم گرفت و آن را اجرایی کرد.
هشدار درباره ظرفیت تحمل جامعه
تجربه سال ۹۸ یک هشدار جدی است؛ افزایش قیمت سوخت بدون در نظر گرفتن ظرفیت تحمل جامعه به یک بحران سیاسی و اجتماعی تبدیل میشود. در شرایطی که فشار اقتصادی بر بخش بزرگی از جامعه بالاست، شاید بهتر باشد پیش از آنکه دوباره تصمیمی گرفته شود و بعد همه به دنبال مقصر بگردند، یک بار تجربه سال ۹۸ مرور شود.
مسئله فقط این نیست که بنزین ۸۷ هزار تومان میشود یا خیر؛ مسئله این است که جامعه در وضعیت کنونی توان افزایش حتی ناچیز قیمت بنزین را ندارد. برخی میگویند اگر مردم را اقناع کنید راضی خواهند شد، اما این ادعا از نظر بسیاری از تحلیلگران نادرست است و جامعه توان پرداخت حتی یک ریال بیشتر برای بنزین را ندارد. مسئولان پیش از ابلاغ هر تصمیمی درباره سوخت، بهتر است به بازتابهای تصمیم مشابه در آبان ۹۸ و سرنوشت تصمیمگیران آن روز بیندیشند؛ تجربهای که نشان داد اصلاح قیمت انرژی بدون در نظر گرفتن توان اقتصادی و اجتماعی جامعه، بهسادگی به بحران تبدیل میشود.
نظرات (0)