آیین رونمایی نخستین آلبوم از پروژه «موسیقی تئاتر» با هنرمندی سعید ذهنی و تهیهکنندگی ارشام مودبیان، عصر جمعه ۲۳ مرداد در تالار مشاهیر مجموعه تئاتر شهر برگزار شد. این مراسم در قالب نهمین رویداد «جمعههای تئاتر شهر» و با حضور شماری از مخاطبان، هنرمندان شناختهشده تئاتر و موسیقی، مدیرکل هنرهای نمایشی، مدیرکل دفتر موسیقی و مدیر تئاتر شهر برگزار شد.
پیوند ناگسستنی تئاتر و موسیقی
داریوش مودبیان، مترجم، مدرس و بازیگر تئاتر، نخستین سخنران این مراسم بود. او با ارائه توضیحاتی تاریخی و پژوهشی درباره پیشینه حضور موسیقی در تئاتر، به پیوند ناگسستنی این دو هنر اشاره کرد و گفت: «تئاتر در آغاز آیینی بوده و همواره با موسیقی همراه بوده است. این موسیقی دو کارکرد اصلی دارد؛ نخست آنکه کلام را میپوشاند، به آن آهنگ میبخشد و آن را رنگآمیز میکند، اما هرگز به گونهای نیست که کلام را محو کند، زیرا کلام در درجه نخست قرار دارد. دوم آنکه موسیقی در تئاتر، در ابتدا نقشی همراهیکننده دارد و فراتر از مضمون نمایشی نمیرود؛ بلکه در خدمت نمایش است.»
این پژوهشگر تئاتر با ارائه مستنداتی از نحوه ورود و تداوم موسیقی در تئاتر پس از دوران رنسانس، توضیح داد که در همین دوره بود که مفهوم «موسیقی برای نمایش» شکل گرفت؛ یعنی موسیقیای که پس از نگارش نمایشنامه، توسط نویسنده یا کارگردان به آهنگساز پیشنهاد میشود و آهنگساز آن را میسازد. به گفته مودبیان، همین شرایط باعث شد موسیقی تئاتر از رنسانس تا عصر جدید گسترش فراوانی پیدا کند و این همان کاری است که سعید ذهنی در تئاتر ایران انجام میدهد.
موسیقی؛ فضاساز صحنهها
ایرج راد، بازیگر و کارگردان پیشکسوت تئاتر نیز در این مراسم گفت: «تئاتر و موسیقی همواره دو عنصر همراه یکدیگر بودهاند و در همه جای دنیا این پیوند شکل گرفته است. موسیقی تئاتر تفاوت اصلیاش با دیگر انواع موسیقی در این است که موسیقیای تأثیرگذار، فضاساز و تصویرگر لحظات است؛ یعنی بدون آنکه تصویری ببینید، ذهنیت و گرایش شما را نسبت به آنچه در صحنه میگذرد رقم میزند و فضای منتقلشده از صحنه به تماشاگر را تأثیرگذارتر میکند.» او با اشاره به اینکه ریتم یکی از حیاتیترین عناصر هر اثر نمایشی است، یادآور شد که در دانشکدههای هنری نیز سلفژ از دیرباز یکی از اصول اصلی تدریس بوده است.
در ادامه این مراسم، فایل صوتی صحبتهای شکرخدا گودرزی، نویسنده و کارگردان تئاتر، به مناسبت انتشار این آلبوم برای حاضران پخش شد.
پیشبینی «روزنهای نو» برای تئاتر ایران
فرهاد ناظرزاده کرمانی، مدرس، مترجم، پژوهشگر و نویسنده تئاتر، بخش دیگری از سخنان این مراسم را به خود اختصاص داد. او که سعید ذهنی را از دوران دانشجویی میشناسد، گفت: «همواره فکر میکردم او با دانش موسیقیای که دارد، میتواند روزنهای نو به تئاتر ایران بگشاید و خوشبختانه پیشبینیام درست بود. دلم میخواست ذهنی دامنه مطالعات خود را به حوزه موزیکالدراما بکشاند، زیرا در ایران چندان با این گونهها آشنا نیستیم.»
او با اشاره به اینکه نمایش موسیقایی امروزه یکی از قالبهای مهم تئاتر جهان است، افزود: «به عقیده برخی منتقدان بزرگ، یک اثر هنری خوب — چه نمایشنامه، چه نقاشی و حتی معماری — در نهایت باید به موسیقی برسد؛ یعنی وقتی به آن مینگریم، گویی قطعهای موسیقی در ذهنمان نواخته میشود. مثلاً مسجد شیخلطفالله باید در نگاه بیننده تداعیکننده یک سمفونی باشد. اهمیت موسیقی فراتر از خودِ موسیقی است و در نهایت باید به آن برسیم؛ به همین دلیل به آثاری از قبیل کارهای آقای سعید ذهنی نیاز داریم.»
تداوم نادر در موسیقی دراماتیک
شروین عباسی، آهنگساز و عضو انجمن صنفی موسیقی تئاتر، نیز درباره ویژگیهای کاری سعید ذهنی گفت: «او با پیشینه تئاتری و شناخت عمیق از ساختار درام و موسیقی، توانسته فضاهای گوناگونی را تجربه کند و به زبانی شخصی دست یابد. برای من، تداوم در شناخت مهمترین ویژگیای است که کمتر آهنگسازی از آن برخوردار است و ما بهندرت آهنگسازی را مییابیم که فراتر از موسیقی دراماتیک، حضوری مستمر و تأثیرگذار داشته باشد. این تداوم حضور، نیاز به واکاوی آکادمیک دارد.»
در بخش دیگری از برنامه، فایل صوتی صحبتهای امیردژاکام، نویسنده، کارگردان، بازیگر و مدرس تئاتر، درباره فعالیتهای مشترک او با سعید ذهنی در پروژههای نمایشی مختلف پخش شد. علیرضا گیلوری، مدیرعامل خانه تئاتر، نیز در سخنانی سعید ذهنی را یکی از دغدغهمندترین افراد فعال در این مجموعه صنفی توصیف کرد و از همراهی مستمر او در ماههای اخیر یاد کرد.
شبی برای مرور نزدیک به چهار دهه زندگی
سعید ذهنی، آهنگساز این پروژه، به عنوان سخنران پایانی مراسم، ضمن قدردانی از هنرمندان و دستاندرکاران برگزاری این رویداد، نشر «زروان»، مدیریت خانه تئاتر، اداره کل هنرهای نمایشی، دفتر موسیقی و تئاتر شهر، از آرزوی دیرینه خود برای حضور موسیقی در تئاتر یاد کرد و گفت: «به یاد دارم در سالهای ۱۳۶۷ و ۱۳۶۸ آرزوی دیرینم این بود که تئاتر موسیقی داشته باشد؛ روزگاری که موسیقی در تئاتر یا با آواز همراه بود یا اصلاً نبود. یادم میآید وقتی برای نخستین بار ردیف بودجهای برای موسیقی تئاتر تعریف شد، از ذوق گریه میکردم؛ همانگونه که وقتی نام آهنگساز را روی بیلبوردها میدیدم، باز هم از شوق میگریستم.»
او انتشار این آلبوم را تنها آغاز راه دانست و تأکید کرد اتفاقات بسیار بهتری در راه است: «امشب برای من فقط شب رونمایی از یک آلبوم نیست؛ بلکه شب مرور بخشی از یک زندگی است؛ زندگیای که نزدیک به چهار دهه با تئاتر و موسیقی تئاتر سپری شده، با صحنهها، آدمها، رنجها، شادیها و رویاهایی که گاهی به موسیقی بدل شدند.»
ذهنی در بخشی از سخنان خود از پدر و مادرش یاد کرد و گفت: «دلم میخواهد از دو نفر یاد کنم که بیش از همه زندگی را به من آموختند: پدر و مادرم و برای روحشان آرامش آرزو میکنم و امیدوارم هرکجا هستند، اگر صدایی از این موسیقی به آنها برسد، بدانند بخشی از آنچه امروز هستم از آنهاست. از برادر و خواهرم و دخترم ساغر نیز سپاسگزارم که در تمام این سالها کنارم بودند. درباره تلما همسرم، شاید بعضی همراهیها را نتوان با کلمات توضیح داد؛ او در تمام این سالها نه فقط همسرم، که پناه و پشتوانهام بود.»
او در پایان، این موسیقیها را به شنوندگان و به آیندهای سپرد که امیدوار است موسیقی تئاتر در آن جایگاه شایستهتری در حافظه فرهنگی این سرزمین پیدا کند.
رونمایی از تابلوی آلبوم
در پایان مراسم، تابلوی نخستین آلبوم از پروژه «موسیقی تئاتر» در حضور تعدادی از هنرمندان پیشکسوت حاضر در تالار مشاهیر رونمایی شد. در این مراسم چهرههایی همچون ایرج راد، فرهاد ناظرزاده کرمانی، رضا بابک، داریوش مودبیان، مجید قناد، سیروس کهورینژاد، تاجبخش فناییان، حسین سحرخیز، مجید جعفری، علی جعفری پویان، آرام محضری، حمید شریفزاده، آساره هداوند و مریم یوسف حضور داشتند.
نظرات (0)