چهل‌وچهارمین جشنواره بین‌المللی فیلم فجر در بهمن ۱۴۰۴ میزبان تازه‌ترین تولیدات سینمای ایران بود؛ آثاری که انتظار می‌رفت پس از پایان رقابت‌های جشنواره، به‌تدریج راهی سالن‌های سینما شوند. با این حال، مرور وضعیت اکران این فیلم‌ها تا نیمه مرداد ۱۴۰۵ نشان می‌دهد که فاصله میان «نمایش جشنواره‌ای» و «اکران عمومی» همچنان یکی از چالش‌های جدی چرخه توزیع و نمایش در کشور باقی مانده است.

۲۶ اثر رقابتی همچنان پشت درهای اکران

از مجموع ۳۱ فیلمی که در بخش سودای سیمرغ این دوره از جشنواره حضور داشتند، ۲۶ اثر هنوز به پرده نقرسی نرسیده‌اند. در این فهرست نام کارگردانان شناخته‌شده‌ای دیده می‌شود؛ از «استخر» ساخته سروش صحت و «خیابان جمهوری» منوچهر هادی گرفته تا «قایق‌سواری در تهران» رسول صدرعاملی، «نیمه‌شب» محمدحسین مهدویان و «اسکورت» یوسف حاتمی‌کیا.

سایر آثار حاضر در بخش مسابقه که وضعیت اکران آن‌ها همچنان نامشخص است عبارت‌اند از:

  • «آرام‌بخش» به کارگردانی سعید زمانیان
  • «آندو» ساخته مرتضی رحیمی
  • «اردوبهشت» از محمد داودی
  • «بیل‌بورد» ساخته سعید دشتی
  • «پروانه» از محمد برزویی‌پور
  • «پل» اثر محمد عسگری
  • «تقاطع نهایی» ساخته سعید جلیلی
  • «جانشین» از مهدی شامحمدی
  • «جهان مبهم هاتف» به کارگردانی مجید رستگار
  • «حاشیه» اثر محمد علیزاده‌فرد
  • «حال خوب زن» ساخته مهدی برزکی
  • «خواب» از مانی مقدم
  • «دختر پری‌خانوم» اثر علیرضا معتمدی
  • «رقص باد» ساخته سیدجواد حسینی
  • «زندگی کوچک کوچک» از امیرحسین ثقفی
  • «زنده‌شور» اثر کاظم دانشی
  • «سرزمین فرشته‌ها» به کارگردانی بابک خواجه‌پاشا
  • «سقف» ساخته ابراهیم امینی
  • «غبار میمون» از آرش معیریان
  • «غوطه‌ور» اثر محمدجواد حکمی
  • «قمارباز» ساخته محسن بهاری
  • «کارواش» اثر احمد مرادپور
  • «کافه سلطان» از مصطفی رزاق‌کریمی
  • «کوچ» به کارگردانی محمد اسفندیاری
  • «گیس» اثر محسن جسور
  • «مارون» ساخته امیر احمد انصاری

افزون بر این، دو فیلم «مولا» و «نگهبانان خورشید» نیز خارج از بخش مسابقه در جشنواره به نمایش درآمدند.

جنگ رمضان و از دست رفتن فرصت نوروزی

یکی از مهم‌ترین عواملی که روند اکران آثار این دوره از جشنواره را تحت تأثیر قرار داد، آغاز جنگ رمضان در اسفند همان سال بود؛ رویدادی که عملاً بخش بزرگی از فرصت طلایی اکران نوروزی را از بسیاری از فیلم‌ها گرفت. نوروز همواره یکی از پررونق‌ترین و پرفروش‌ترین بازه‌های اکران در سینمای ایران به شمار می‌رود، اما شمار قابل‌توجهی از فیلم‌های جشنواره نتوانستند از این موقعیت بهره ببرند.

در این میان، فیلم‌های «قمارباز» ساخته محسن بهاری و «نیمه‌شب» اثر محمدحسین مهدویان، به دلیل ارتباط مستقیم با موضوع جنگ، شرایط متفاوتی داشتند و در همان بازه زمانی نخست وارد چرخه اکران شدند. چند ماه بعد و با کاهش تنش‌ها، فیلم‌های «استخر» و «زنده‌شور» از ۲۴ تیر روی پرده رفتند و در همان هفته‌های ابتدایی صدرنشین جدول فروش شدند. همچنین فیلم سینمایی «سقف» به تهیه‌کنندگی سعید خانی و کارگردانی ابراهیم امینی قرار است از چهارشنبه ۲۸ مرداد در برنامه اکران سراسری سینماها قرار گیرد.

ریسک اقتصادی تصمیم اکران

شرایط ناپایدار در فضای کنونی کشور امکان پیش‌بینی را از افراد گرفته و تصمیم‌گیری برای زمان اکران را برای تهیه‌کنندگان دشوار ساخته است. اکران هر فیلم مستلزم صرف هزینه‌های تبلیغاتی، برنامه‌ریزی رسانه‌ای و برآورد میزان اقبال مخاطب است؛ و در شرایطی که وضعیت عمومی کشور به سرعت می‌تواند تحت تأثیر تحولات سیاسی، اجتماعی یا امنیتی قرار گیرد، ریسک اقتصادی این تصمیم به طرز چشمگیری افزایش می‌یابد.

همین موضوع سبب شده که برخی تهیه‌کنندگان ترجیح دهند با صبر بیشتر، زمان مناسب‌تری را برای اکران فیلم‌های خود انتخاب کنند تا اثرشان در شرایطی باثبات‌تر و با امکان برنامه‌ریزی دقیق‌تر به سینماها برسد.

چشم‌انداز پیش رو

اگرچه بسترهایی نظیر اکران گروه «هنروتجربه»، اکران سیار و اکران آنلاین می‌توانند به عنوان مکملی برای اکران عمومی عمل کنند، اما نباید اجازه داد فرصت مناسب اکران برای این آثار از دست برود. با نزدیک شدن به نیمه دوم سال و کاهش نسبی تنش‌ها، اهالی سینما چشم‌ان